Faşizmin bir tanığı daha öldü

Nazilere de verildiği için Almanya’nın en yüksek nişanı Liyakat Haçı’nı defalarca reddeden Holokost’un son tanıklarından, Berlin fahri vatandaşı gazeteci Inge Deutschkron 99 yaşında öldü.

Deutschkron, 23 Ağustos 1922’de Brandenburg, Finsterwalde’de doğdu. Beş yıl sonra ailesi Berlin’e taşındı. Sosyal Demokrat Parti’de yüksek görevler üstlenen babası vize ile Büyük Britanya’ya seyahat edebilmesine rağmen, İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması onun nazilerin zulmünden kaçmasını engelledi. Otto Weidt’in Berlin-Mitte’deki körler atölyesine sığındı. Daha sonra Yahudi olmayan arkadaşları Deutschkron ve annesini sakladı.

Savaştan sonra annesiyle birlikte Londra’daki babasının yanına taşındı. Hayatının diğer aşamaları Bonn (muhabir olarak), Tel Aviv ve 2001’den itibaren tekrar Berlin’de geçti. 1966’da İsrail vatandaşlığı aldı. 1978’de, daha sonra Berlin Gripstheater’da sahneye uyarlanan „Sarı Yıldızı Taktım“ adlı otobiyografisini yayınladı. Bu oyun daha sonra „Bugünden itibaren senin adın Sara“ başlığıyla yayımlandı.

Savaştan sonra birçok naziye verildiği için Almanya’da en yüksek nişan olan Federal Liyakat Haçı’nı defalarca reddetti. Ancak Berlin eyaleti ve şehriyle barışıktı. 2002’de Berlin Eyaleti Liyakat Nişanı, 2008’de Louise Schroeder Madalyası (eski belediye başkanının adına) aldı, 2018’de Margot Friedländer ile birlikte Berin şehrinin fahri vatandaşı oldu. Kendilerine Nasyonal Sosyalist diyen faşistlerin iktidara gelmesinin 80. yıldönümü olan 30 Ocak 2013’te Deutschkron, Federal Meclis’teki bir anma töreninde Yahudilere yönelik terörün nasıl başladığını ve sistematik zulme ve imhaya nasıl dönüştüğünü hatırlattı. 1933’te „iktidarın ele geçirilmesinden“ sadece birkaç gün sonra annesinden Yahudi olduğunu öğrenmişti: „Çocuğum, sen Yahudisin. Saldırılacak bir azınlığa aitsin. Biri sana saldırmak isterse boyun eğme. Karşı çık!“ İşte bu sözler tüm hayatını belirlemişti. İnge Deutschkron 9 Mart 2022’de 99 yaşında öldü. (YH)