Yücel Özdemir
Perşembe günü başlayan ve bu sabah sona eren Avrupa Birliği (AB) Zirvesinde Macaristan Başbakanı Viktor Orban ve Slovakya Başbakanı Robet Fico, AB’nin Ukrayna’ya yapmayı planladığı 90 milyar euroluk mali yardımı veto etti. AB tarafından geçtiğimiz yılın sonunda yapılan zirvede alınan 90 milyar euroluk yardım paketine onayı her iki ülke, Rusya’dan petrol sevkiyatını sağlayan Drujba hattının Ukrayna tarafından işlemez hale getirilmesini gerekçe gösterdiler.
Zirve öncesinde AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, her iki ülkenin vetosunu aşmak için Drujba hattının onarılması için gerekli mali yardımı sağlayacaklarını açıklamışlardı. Buna rağmen Fico ve Orban, mali yardımı veto etti. Yardımların bir bölümünün 1 Nisan’da verilmesi öngörülüyordu.
AB’nin planlanan mali yardımı yapmaması durumunda Ukrayna’nın savaşı yürütmesinin zor olacağı şimdiden dile getirilmeye başlandı. Bu nedene önümüzdeki dönemde özellikle Macaristan’da yoğun bir baskının yapılması planlanıyor. Bunların başında ise Macaristan’ın AB’den aldığı yardımları kesmek bulunuyor.
ORBAN İÇ SİYASETE OYNUYOR
Slovakya ile birlikte ihtiyaç duyduğu petrolü savaşa rağmen Rusya’dan almaya devam eden Macaristan, Ukrayna savaşı konusunda Rusya’yı gözeten bir tutum hep sürdürdü. Daha önce AB’nin aldığı kararlarda vetonun aşılması için Orban’ın toplantılara katılamaması yönünde bir formül bulunmuştu. Böyle oy birliği sağlanabilmişti. Ancak Orban, bu kez aynı formüle yanaşmadı. 12 Nisan’da Macaristan’da yapılacak seçimler öncesinde veto kartını oynayan Orban, iç siyasette puan toplamanın hesabını yapıyor. Seçim öncesinde yapılan kamuoyu yoklamalarında Orban’ın bu sefer seçimleri kaybedeceğini gösteriyor. Ancak son çıkışıyla birlikte oylarını arttırabileceği tahmin ediliyor.
16 yıldır iktidarda olan Orbán’ı bu kez muhafazakar rakibi Péter Magyar zorlamış görünüyor. Magyar, “Ya şimdi ya da asla” sloganıyla daha fazla insanı sokağa çıkarırken, Orbán’ın partisi Fidesz’in bu kez seçimleri kaybedebileceği beklentisi Avrupa’da bir hayli yüksek. Magyar, Orban’da göre AB’yi gözetleyen söylemler kullanıyor.
Seçim kampanyasının merkezine Ukrayna savaşının Macaristan’daki etkisini koyan Orban, Fidesz’in afişlerine Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy’nin koydu. İçeride yaşanan ekonomideki daralma, hayat pahalılığı asıl olarak Ukrayna savaşına bağlanıyor. Bu nedenle AB’nin yardımlarını veto etmeyi de seçim gününe kadar iç politikada etkili bir şekilde kullanmayı amaçlıyor.
AB, ORBAN’A KARŞI NE YAPABİLİR?
AB ülkeleri veto kararından sonra Orban’da karşı sert açıklamalarda bulundu. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, vetoyu “ağır bir sadakatsizlik eylemi” olarak nitelendirdi. AB’nin bu durumu kabul etmeyeceğini de ifade eden Merz, Macaristan’a verilen AB yardımlarının gözden geçirebileceğini söyledi.
AB, Macaristan’ın vetosuna rağmen Ukrayna’ya taahhüt edilen 90 milyar avroluk krediyi ödemenin yollarını arıyor. AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, zirvesi’nin ardından “Bir şekilde bunu gerçekleştireceğiz” dedi. Ancak nasıl olacağı konusunda somut bir çözüm önermedi. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da “Anlaşma anlaşmadır, sözümüzü tutmalıyız. Ve kimse Avrupa Konseyi’ni şantajla sindiremez” dedi.
Orbán ise Macar gazetecilere yaptığı açıklamada, “İşleyişte küçük bir aksaklık yaşandı. Ancak hukuki durum tamamen açık, buna hakkımız var” dedi. Orban, Ocak ayı sonunda gerçekleştirilen bir Rus füze saldırısında hasa gören Drujba boru hattından petrol gelene kadar vetoyu kaldırmayacağını ifade etti.
