İsmail Bozkır / Rotterdam
Hollanda’da D66, VVD ve CDA partilerinin uzlaştığı azınlık hükümeti, parlamentoda 150 sandalyenin yalnızca 66’sına sahip. Bu durum hükümetin yasaları geçirmek için muhalefet partilerinin desteğine ihtiyaç duyacağı anlamına geliyor ve Hollanda siyasetinde nadir görülen bir azınlık hükümeti modeli ortaya çıkarıyor.
Koalisyon anlaşması ise özellikle sağlık, sosyal güvenlik ve kamu harcamaları alanında planlanan değişiklikler nedeniyle sendikalar ve emek örgütleri açısından ciddi tartışmalara yol açıyor.
Koalisyon planına göre zorunlu sağlık sigortası katkı payı (eigen risico) 385 Euro’dan yaklaşık 460 Euro’ya çıkarılacak. Ayrıca reçetesiz satılan bazı ilaç ve ürünler sigorta kapsamı dışına çıkarılabilecek.
Bu düzenlemelerin gerekçesi olarak devlet bütçesinde tasarruf ve sigorta primlerinin kontrol altında tutulması gösteriliyor. Ancak eleştiriler, sağlık sisteminin maliyetinin giderek daha fazla bireylere yüklendiği yönünde yoğunlaşıyor. Özellikle kronik hastalar, düşük gelirli çalışanlar ve emeklilerin bu değişikliklerden daha fazla etkilenmesi bekleniyor.
İşsizlik ve Sosyal Güvencede Daralma
Koalisyon anlaşmasının en dikkat çeken maddelerinden biri, işsizlik maaşı süresinin 2 yıldan 1 yıla düşürülmesi planı. Bu değişikliğin gerekçesi “iş piyasasına daha hızlı dönüşü teşvik etmek” olarak açıklanırken, sendikal bakış açısına göre bu durum özellikle esnek ve güvencesiz çalışanlar için risk oluşturuyor. Sosyal güvenlik ağının zayıflaması, işsiz kalan çalışanların daha kısa sürede düşük ücretli veya güvencesiz işlere yönelmek zorunda kalmasına yol açabilir.
Savunma ve Güvenlik Harcamalarında Büyük Artış
Koalisyon programının en güçlü başlıklarından biri savunma ve güvenlik yatırımları. Yeni hükümetin savunma harcamalarını ciddi biçimde artırarak NATO hedeflerine yaklaşması planlanıyor. Bunun için “özgürlük katkısı” adı verilen yeni vergi ile yılda yaklaşık 5 milyar Euro gelir elde edilmesi hedefleniyor ve savunma harcamalarının uzun vadede çok daha yüksek seviyelere çıkarılması planlanıyor.
Sosyal politika perspektifinden bakıldığında, sosyal harcamalarda kısıtlama tartışmaları sürerken savunma harcamalarının hızla artması kamu kaynaklarının önceliklerinin değiştiği tartışmasını gündeme getiriyor.
Azınlık Hükümeti ve Toplumsal Mücadele Alanı
Azınlık hükümeti yapısı nedeniyle koalisyonun her yasa için farklı partilerle uzlaşma araması gerekecek. Bu durum toplumsal baskının ve sendikal mücadelenin politik süreçler üzerindeki etkisini artırabilecek bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Koalisyon programı, hükümet tarafından ekonomik sürdürülebilirlik ve güvenlik politikaları çerçevesinde sunulurken; sendikal ve sosyal hak perspektifinden bakıldığında şu riskler öne çıkıyor:
• Sağlık ve sosyal güvenlik maliyetlerinin daha fazla bireylere aktarılması
• İşsizlik ve sosyal koruma süresinin kısalması
• Kamu kaynaklarında savunma ve güvenlik harcamalarının öncelik kazanması
Önümüzdeki dönemde bu politikaların uygulanma biçimi, hem parlamentodaki siyasi dengeler hem de sendikalar ve toplumsal hareketlerin göstereceği tepki açısından belirleyici olacak.
