Uzman Dr. Namig Kurbanaliev
Kalp yetersizliği, kalbin vücudun ihtiyaç duyduğu kanı yeterli miktarda pompalayamaması durumudur. Ve halk arasında sık görülen ancak çoğu zaman geç fark edilen ciddi bir sağlık sorunudur. Erken tanı ve doğru tedavi ile hastaların yaşam kalitesi belirgin şekilde artırılabilir.
Kalp Yetersizliğinin Nedenleri
Kalp yetersizliği tek bir nedene bağlı gelişebileceği gibi, çoğu zaman birden fazla faktörün sonucudur. En önemli nedenler şunlardır:
1. Koroner Arter Hastalığı ve Kalp Krizi
Kalp damarlarının daralması veya tıkanması sonucu kalp kası yeterince beslenemez. Geçirilmiş kalp krizi, kalp kasında kalıcı hasara yol açarak kalp yetersizliğinin en sık nedenini oluşturur.
2. Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon)
Uzun süre kontrolsüz seyreden tansiyon, kalbin daha fazla çalışmasına neden olur. Zamanla kalp kası kalınlaşır ve esnekliğini kaybeder, bu da kalp yetersizliğiyle sonuçlanır.
3. Kalp Kapak Hastalıkları
Kalp kapaklarının daralması veya yetersiz çalışması, kalbin iş yükünü artırır. Tedavi edilmediğinde kalp yetersizliği gelişebilir.
4. Kalp Kasını Tutan Hastalıklar (Kardiyomiyopatiler)
Genetik nedenler, enfeksiyonlar (miyokardit), toksik maddeler, bazı ilaçlar ve uzun süreli alkol kullanımı kalp kasını zayıflatabilir.
5. Ritim Bozuklukları
Uzun süreli ve kontrolsüz kalp ritim bozuklukları, kalbin verimli çalışmasını engelleyerek kalp yetersizliğine yol açabilir.
6. Diyabet (Şeker Hastalığı)
Şeker hastalığı, hem kalp damarlarını hem de kalp kasını olumsuz etkileyerek kalp yetersizliği riskini artırır.
7. Obezite ve Hareketsiz Yaşam
Aşırı kilo ve fiziksel hareketsizlik, kalbin yükünü artırarak zamanla kalp yetersizliğine zemin hazırlar.
8. Akciğer Hastalıkları ve Uyku Apnesi
Kronik akciğer hastalıkları ve uyku apnesi, kalbin sağ tarafını zorlayarak kalp yetersizliğine neden olabilir.
9. Doğuştan Kalp Hastalıkları
Doğuştan gelen kalp yapısal bozuklukları, ilerleyen yaşlarda kalp yetersizliğiyle kendini gösterebilir.
Kalp Yetersizliğinin Belirtileri
Kalp yetersizliği yavaş ve sinsi ilerleyebilir. En sık görülen belirtiler:
- Çabuk yorulma ve halsizlik
- Nefes darlığı (eforla, gece yatarken veya ani uyanmalarla)
- Ayaklar, bacaklar ve ayak bileklerinde şişlik
- Gece sık idrara çıkma
- Çarpıntı
- Öksürük ve gece artan nefes sıkıntısı
- İştahsızlık, kilo artışı (vücutta sıvı birikimi nedeniyle)
Tanı Nasıl Konur?
Kalp yetersizliği tanısında:
Hastanın şikâyetleri ve fizik muayene
EKG
Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
Kan testleri (BNP, NT-proBNP)
Akciğer grafisi
kullanılır. Ekokardiyografi en önemli tanı yöntemidir. Bu yöntemle kalbin yapısı ve çalışma gücü ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Ekokardiyografi sayesinde kalp yetersizliğinin:
Nedeni,
Şiddeti,
Tedaviye yanıtı
net bir şekilde değerlendirilir. Bu nedenle kalp yetersizliği tanısında vazgeçilmez bir yöntemdir.
Kalp ultrasonunda özellikle şu bulgulara bakılır:
Kalbin kasılma gücü (Ejeksiyon Fraksiyonu – EF):
Kalbin kanı ne kadar güçlü pompaladığı ölçülür. Düşük EF, kalp yetersizliğinin en önemli göstergelerindendir.
Kalp boşluklarının büyüklüğü:
Kalp odacıklarının genişlemesi, kalbin zayıfladığını ve fazla yük altında çalıştığını gösterir.
Kalp kasının kalınlığı ve hareketi:
Hipertansiyona bağlı kalınlaşma veya kalp krizine bağlı hareketsiz alanlar saptanabilir.
Kalp kapaklarının durumu:
Kapaklarda kaçak (yetersizlik) veya daralma olup olmadığı değerlendirilir.
Kalbin gevşeme fonksiyonu (Diyastolik fonksiyon):
Kalbin dolma problemi olup olmadığı incelenir; bu durum özellikle yaşlı hastalarda nefes darlığına neden olabilir.
Akciğer basıncı ve kalbin sağ tarafı:
Akciğer tansiyonu ve sağ kalp yetmezliği bulguları tespit edilebilir.
Tedavi Yöntemleri
Kalp yetersizliği tedavisi uzun sürelidir ve kişiye ve altda yatan nedene özel planlanır:
- İlaç tedavisi
- Tuz ve sıvı kısıtlaması
- Düzenli egzersiz (doktor önerisiyle)
- Kilo, tansiyon ve nabız takibi
- Sigara ve alkolün bırakılması
- İleri vakalarda cihaz tedavileri veya cerrahi yöntemler uygulanabilir.
Önümüzdeki sayılarımızda kalp yetersizliğinin nedenlerini ve bu hastalığa yol açan sebepleri tek tek, daha ayrıntılı şekilde ele alacağız. Daha önceki sayılarımızda da bu konuyla ilgili birçok yazı paylaşmıştık. Umarım bu yazı sizler için bilgilendirici ve faydalı olmuştur.
