Ali Çarman / Stuttgart
İçinde bulunduğumuz yıl Almanya ile Türkiye arasında yapılan iş anlaşmasının 65.yılı. Bu doğrultuda toplantı, konferans, sergi ve tiyatro gösterimleri birçok şehirde devam ediyor.
Geçtiğimiz günlerde Stuttgart DİDF, IG Metal ve ver.di sendikaları ‘’Baha ve Çılgın 70’ler (Baha und die wilden 70er)’’ tiyatral-müzikal oyunu için kolları sıvadılar. Göçmen işçiler tarihinde derslerle dolu bir deney ve dönüm noktası olan işçi sınıfı davasında bir kesiti ustalıkla sergileyen oyun 9 Ekim akşamı saat 20.00 Stuttgart Theater Haus’da sahnelendi.
Oyunun ilan edilişinden kısa bir süre sonra biletler hemen tükendi. Dememiz o dur ki, ilgi beklenen de çok fazla oldu. 24-30 Ağustos 1973 grevini konu alan oyun hafızları bir kez daha canlı kıldı. Ford grevi esas olarak sendikanın onayı olmadan işçilerin kendiliğinden işten atılan 500 kadar arkaşlarının geri işe alınması, eşit işe-Eşit ücret ve 1 mark zam talepleriyle başlatılır.
Köln Ford fabrikasında 1973 yılında yaklaşık 31 500 işçi çalışmakta. Bunların önemli bir kesimi kadın işçi, 12 bin Türkiyeli, 1500 İtalyan, 600 Yugoslav ve Alman işçi bulunmaktadır. En büyük kesimi oluşturan Türkiyeli işçiler 4 ve 6 kişilik haym odalarında kalmaktadır. Ücretlerde ve günlük uygulamalarda ayrımcılık en üst boyuttadır. Ford tekeli ise bu arada karına kar katarak büyümekte.
Bir hafta kadar süren Almanya genelinde büyük yankı uyandırdı. Burjuva basını işçilerin en insani ve haklı taleplerini görmek yerine aslı astarı olmayan suçlamalarda bulundu. Grevin sembol isimlerinden Baha Targün, kısa bir süre öncesine kadar öğrenci olup Ford’ta işe gireli 3-4 ay olan genç bir işçidir. Onbinden fazla işçi yasadışı greve katılmaktan çekinmez. Fabrika sahası günlerce büyük direnişe sahne olur.
Sanatsal alandaki çalışmalarıyla tanınan Nedim Hazar böyle bir konunun işlenmesine ve sahneye taşınmasına el atar. Harcanan büyük çaba ve emekten sonra oyun geçtiğimiz yıl sahne almıştı.
Deniz Gezmiş’in idam sahnesiyle başlayan oyun
Stuttgart Theater Haus salonunda sergilen oyun öncesi Kamu Emekçileri Sendikası Stuttgart başkanı Sidar Çarman ve İG Metal Stuttgart adına Antonıo Potenza içinde bulunduğumuz günlerde gerçekleşen işçi eylerine ve mücadeleye dikkat çektiler. Oyun 1968 hareketine atıfta bulunularak o dönemin politik-ekonomik durrumu ve buna karşı verilen mücadelede sembolleşmiş Deniz Gezmiş’in idam edilirken sarf ettiği ‘’Yaşasın Türk ve Kürt halklarının bağımsızlık mücadelesi!’’ ile başlıyor ve adım adım Ford grevinin içinde oluyor.
Köln Sanat Topluluğu (Kölner Sanat Ensemble) tarafından sahneye konan oyun aynı zamanda bir müzikaldir. Oyuncular, müzisyenler, kadın korosu ve o dönemi yaşayan gerçek tanıkların yer aldığı 23 kişilik kadroyla hikâye; türküler, şarkılar ve rap ile harmanlanarak ustalıkla anlatılmakta. Oyunda rol alan sanatçılar profesyonel ve amator insanlarda oluşmakta.
‘’Rabbim bana nolur Mersedes yolla, Cümle alemin altında porşe, Ömrüm boyunca didindim durdum, Rabbim bana nolur Mersedes yolla’’ şarkısı gülüşmelere neden oldu. Mahzuni Şerif’in Han sarhoş hancı sarhoş, Nedim Hazar’ın Davul Çaldım, Ruddi Sodemann’ın ve başkaca şarkılar oyunu güzellikle sarmalayarak canlılık ve coşku vermekte. ‘’Eine Mark Mehr- Bir Mark Daha Fazla’’ şarkısı oyunda bir talebin şarkı olarak dile getirilmesini sağlıyor.
Göçmen işçi hareketi tarihinde önemli bir yaprağı ele alarak sahneye taşınan Ford Grevi hafızaların bir kez daha canlanmasına neden oluyor. İşçi sınıfı davası adına gösterilen bu çaba övgüyü fazlasıyla hak ediyor. Köln Sanat Topluluğunun Emeklerine sağlık. Güzel bir çalışma olmuş…
Oyun önümüzdeki günlerde farklı şehirlerde sergilenmeye devam edecek. En önemlisi de Ford fabrikası içinde ilk kez üç gün : 29.10.2026, 30.10.2026, 07.11.2026 doğrudan Ford işçileri için sahne alacak. 14.11.2026’da Salzgitter ve 06.12.2026’da Nürnberg gösterimleri var.
