Federal İstatistik Dairesi (Destatis) tarafından Almanya ile Türkiye arasında 30 Eylül 1961’de imzalanan işgücü anlaşmasının 65. yılı dolayısıyla yayınlayan açıklamaya göre 2025’te Almanya’da toplam 2,6 milyon Türkiye kökenli yaşıyordu.
Buna göre, 1961’den 1973’te işçi alımının durdurulmasına kadar olan dönemde Almanya’ya gelen ilk kuşak işçilerden halen yaklaşık 125 bin eski “misafir işçi” yaşamını sürdürmeye devam ediyordu.
Türkiye kökenliler 2025’te Almanya’da en büyük göçmen grubunu oluşturuyordu. Polonya kökenliler ise ikinci büyük grubu oluşturdu.
Türkiye’den göç edenler ortalama 32 yıldırAlmanya’da yaşıyor
Türkiye’de doğmuş ve Almanya’ya göç etmiş 1,5 milyon kişi, 2025 yılında ortalama 32,4 yıldır Almanya’da yaşıyordu. Bunların yüzde 15’i (216.000 kişi), 1961-1973 yılları arasındaki işçi alımı anlaşması döneminde Almanya’ya gelirken, bu grupta eski misafir işçilerin (125 bin kişi) yanı sıra onların aileleri de dahil edildi. Aile birleşimi, asıl olarak 1970’li ve 1980’li yıllarda yaygınlaştı. Bugün hâlâ Almanya’da yaşayan ve doğum yeri Türkiye olan göçmenlerin yaklaşık üçte biri (yüzde 33, 484.000 kişi), 1974 ile 1989 yılları arasında Almanya’ya geldi. Bunların arasında, 1980’li yıllardan itibaren siyasi nedenlerle gelenler de var.
Yüzde 21’i (307 bin kişi) ise Almanya’ya 2014’ten sonra göç etti. Türkiye kökenli insanlar Almanya’ya geldiklerinde ortalama 19,6 yaşındaydı.
En yaygın göç nedeni aile birleşimi
Türkiye’den Almanya’ya göçün tarihi, misafir işçilerle başladı. O zamandan bu yana Türkiye’den insanlar çok çeşitli nedenlerle Almanya’ya göç etti. 2025 yılında Almanya’da yaşayan, Türkiye doğumlu göçmenlerin yaklaşık üçte ikisinin (yüzde 64 veya 944.000 kişi) göç nedeni aile birleşimi idi. Bunlar arasında aile birleşimi veya aile kurma gibi nedenler yer alıyordu.
Diğer yüzde 15’i (218.000 kişi), Almanya’ya göç etmelerinin başlıca nedeni olarak çalışma hayatına katılmayı belirtti. Bunun yanında yüzde 10’u (146.000 kişi) iltica; yüzde 4’ü (55.000 kişi) ise eğitimi başlıca neden olarak gösterdi. Yüzde 8’i (110.000 kişi) için başka nedenler belirleyici oldu.
Almanya’ya gelenlerin çoğunluğu esas olarak aile birleşimi olsa da Türkiye’den göç etmiş 15-64 yaş grubundaki kişilerin yüzde 61’i, 2025 yılında bir işte çalışıyordu. Almanya’da 15-64 yaş grubundaki toplam nüfusun istihdam oranı ise 2025 yılında %77 idi.
15-64 yaş arasındaki tüm çalışanların yüzde 3,5’i Türkiye göç geçmişine sahip
Bugün hâlâ Almanya’da yaşayan Türkiye kökenli misafir işçiler, büyük ölçüde olağan çalışma yaşını geride bırakmış durumdadır. 2025’de ortalama yaşları 78 idi. Genel olarak Türkiye kökenliler, 2025’te 15-64 yaş arasındaki tüm çalışanlar içinde yüzde 3,5’lik bir paya (1,4 milyon kişi) sahipti.
Bu kişiler özellikle temizlik (yüzde 9,8), tekstil ve deri (yüzde 6,7) ve metal alanlarında (yüzde 6,6) çalışıyordu. Buna karşılık hukuk ve yönetim alanındaki mesleklerde, reklamcılık ve pazarlama sektöründe ve öğretmenlik ile eğitmenlik alanlarında bu kişilerin oranı görece düşüktü. Her birinde yüzde 1,8.
Türkiye kökenlilerin yüzde 48’i Alman vatandaşlığına sahip
2025’de Almanya’da yaşaya Türkiye kökenli erkeklerin sayısı, kadınların sayısından biraz daha fazlaydı. Erkekler 1.361.000 (%51), kadınlar ise 1.287.000 kişiyle (%49) temsil ediliyordu. Türkiye kökenlilerin ortalama yaşı 42.
Toplam 2 milyon 648 bin Türkiye kökenlinin yüzde 52’si, yani 1 milyon 364 bini, 2025’de Türk veya daha az sıklıkla başka bir yabancı ülke vatandaşlığına sahipti. Yüzde 48’i, yani 1 milyon 284 bin kişi ise sadece Alman vatandaşlığına sahipti.
Türkiye’de doğduktan sonra Almanya’ya göç edenler arasında Alman vatandaşlığına sahip olanların oranı dörtte birden fazlaydı (yüzde 28). Almanya’da doğmuş sonraki kuşaklarda ise bu oran neredeyse dörtte üçe (yüzde 74) ulaşıyordu.
Türkiye kökenlilerin çoğu Kuzey Ren-Vestfalya, Baden-Württemberg, Bavyera ve Hessen eyaletlerinde yaşıyor
Türkiye kökenlilerin yüzde 73’ü, Almanya’nın dört eyaletinde yaşıyor: İlk sırada Kuzey Ren-Vestfalya (yüzde 32), ardından Baden-Württemberg (yüzde 18), Bavyera (yüzde 12) ve Hessen (yüzde 10) geliyordu.
Nüfus içindeki oranları dikkate alındığında, Türkiye kökenlilerin en yoğun yaşadığı eyaletler Bremen (yüzde 6,6), Berlin (yüzde 5,0) ve Kuzey Ren-Vestfalya yüzde 4,8) idi.
Yabancı iş gücü alımına ilişkin anlaşmalar
1950’li yılların başındaki ekonomik canlanma nedeniyle Almanya’da iş gücü sıkıntısı yaşanıyordu. Bu nedenle Almanya Federal Cumhuriyeti, 30 Ekim 1961 tarihinde Türkiye ile yabancı iş gücü alımına ilişkin bir anlaşma imzaladı.
Bundan önce, 1955 yılında İtalya ile, 1960 yılında ise İspanya ve Yunanistan ile iş gücü alımı anlaşmaları yapılmıştı. Daha sonra başka ülkelerle de anlaşmalar imzalandı. İş gücü alımı anlaşmalarının yapıldığı ülkelerden gelen göçmenlerin çoğu, Almanya’da kalmaya ve ailelerini de yanlarına getirmeye karar verdi.
Petrol krizi nedeniyle 23 Kasım 1973 tarihinde işçi alımının durdurulmasına karar verildi. Böylece Almanya Federal Cumhuriyetinde yabancı iş gücü alımının ilk aşaması sona erdi.
1963 yılından itibaren Alman Demokratik Cumhuriyeti (Doğu Almanya) de sözleşmeli işçi anlaşmaları yapmaya başladı. İlk anlaşma Polonya ile imzalandı. Berlin Duvarı’nın 1989 yılında yıkılmasına kadar diğer sosyalist ülkelerle de anlaşmalar yapıldı. 1980 yılında Vietnam ile bir anlaşma imzalandı.
