Haftalardır akaryakıt istasyonlarında fiyatlar artmaya devam ediyor. Uzun süre daha ucuz yakıt türü olarak bilinen dizel, artık benzinden daha pahalı hale geldi. Bunun nedeni yalnızca İran savaşı değil.
Araç sahipleri için yakıt almak giderek daha büyük bir yük haline geliyor. Almanya genelinde dizel, birçok yerde artık E10 benzinden daha pahalı satılıyor. Bu durum en son 2008 sonbaharında benzer şekilde yaşanmıştı. Üstelik dizel, vergilendirme açısından benzine göre daha düşük oranda vergilendiriliyor. Buna rağmen daha pahalı olmasının birkaç önemli nedeni bulunuyor.
Bunların başında, kalorifer yakıtına olan yüksek talep geliyor. Kalorifer yakıtı ile dizel, kimyasal olarak birbirine benziyor ve rafinerilerde paralel ürünler olarak elde ediliyor. Daha fazla kalorifer yakıtı üretildiğinde, otomatik olarak daha az dizel piyasaya sunuluyor. Soğuk mevsimlerde talep geleneksel olarak artsa da, bu yıl tüketicilerin depolarını önceden doldurma eğilimi nedeniyle artış çok daha güçlü oldu. Bu da dizel fiyatlarını ek olarak yukarı çekiyor.
İran savaşı dizel ve benzin fiyatlarını yükseltiyor
Dizel ayrıca krizlere karşı daha hassas bir yakıt olarak görülüyor. Almanya, dizel konusunda yurt dışındaki rafinerilerden ithalata daha fazla bağımlıyken, benzin ihtiyacının büyük bölümü yerli üretimle karşılanabiliyor. Ayrıca dizel, sanayi ve lojistikte daha geniş kullanım alanına sahip ve enerji darboğazlarında doğal gaz yerine alternatif olarak da kullanılabiliyor.
Bu noktada İran savaşı belirleyici rol oynuyor. Şubat ayı sonundan bu yana devam eden çatışmalar, enerji piyasalarını ciddi şekilde sarsmış durumda. Dünya genelinde deniz yoluyla taşınan ham petrolün önemli bir kısmı, kritik bir güzergâh olan Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Boğazdaki abluka, küresel petrol ticaretini aksatıyor. Akaryakıt fiyatları ham petrol fiyatlarına doğrudan bağlı olduğundan, hem dizel hem de benzin ciddi ölçüde zamlandı.
Asyalı alıcılar Avrupa’nın dizel sevkiyatlarını kapıyor
Küresel piyasadaki gergin tabloyu ağırlaştıran bir diğer unsur ise arz sıkıntısı. Orta Doğu’daki birçok rafineri, savaş nedeniyle üretimini azalttı ya da tamamen durdurdu. Normalde dizel ihraç eden Asya’daki tesisler de ham petrol kıtlığıyla mücadele ediyor. Bu durum, mevcut sevkiyatlar için adeta küresel bir rekabet yarattı.
Son olarak, başlangıçta Avrupa’ya gönderilmek üzere Atlantik üzerinden yola çıkan birkaç büyük dizel sevkiyatı, Asyalı alıcılar tarafından satın alındı. Bunun etkisi Almanya’da pompaya doğrudan yansıyor.
