İnsanlık tarihinde bilinen en eski yerleşim yeri olarak büyük ilgi uyandıran Göbeklitepe ve çevresindeki Taş Tepeler bölgesi, 93 seçkin eserle Berlin’de sergileniyor. Müzeler Adası’daki Ön Asya Müzesi’nde zengin görseller ve ilk kez ziyaretçilerle buluşan buluntular eşliğinde bu yılın şubat ayında açılan sergi 19 Temmuz’da sona eriyor.
Dünyanın bilinen en eski yerleşim yeri
“Yapılı Topluluk: Göbeklitepe, Taş Tepeler ve 12.000 Yıl Önceki Yaşam” adlı sergi toplam 8 bölümden oluşuyor ve erken yerleşik toplulukların sanatsal ifadelerini doğumdan günlük yaşama, ölüme kadar farklı yaşam alanlarından kesitler sunuyor.
Devasa heykeller, anıtsal yapılar ve altı metreye kadar uzanan, figüratif olarak süslenmiş devasa T sütunlarıyla (stilize insan figürleri), 12.000 yıl önce yerleşik hayata geçişin eşiğindeki avcı-toplayıcıların dünyası, büyüleyici sanat eserleri ve sembollerle doluydu. Bunları kim yarattı ve ne anlama geliyorlar? Stonehenge’in dikilmesinden veya ilk piramitlerin inşa edilmesinden çok önce, Türkiye’nin güneydoğusundaki Şanlıurfa ilinde ilk yerleşik topluluklar, 2018’den beri UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Göbeklitepe’de ve diğer yerlerde, fantastik, devasa heykellerle benzersiz anıtsal yapılar yarattılar. Bu devasa yapılar ve sanatsal ifadeleri, yerleşik hayatın şafağıyla birlikte oluşan toplulukların eseridir. Bu grupların yaşamlarında ve değişen koşullar altında dirençlerinde birliktelik çok önemli bir faktördü. 2020’den beri, uluslararası araştırma projesi Taş Tepeler’in Karahantepe, Sayburç ve Çakmaktepe gibi yerlerde yaptığı muhteşem keşifler, bu devrimci dönemin kapsamlı bir resmini çizdi.
James Simon Galerisi’ndeki sergi, insanlık tarihinin bu dönüm noktasındaki insan birlikteliğinin öyküsünü anlatan sanat eserleri, günlük eşyalar ve mücevherler sergiliyor. Arkeolojik buluntular ve mimari rekonstrüksiyonlar, İspanyol fotoğrafçı Isabel Muñoz’un çağdaş fotoğraf yorumlarıyla tamamlanarak ziyaretçileri avcı-toplayıcı kültürlerden yerleşik hayata geçiş dönemindeki yaşama dalmaya davet ediyor.
“Yapılı Topluluk: Göbeklitepe, Taş Tepeler ve 12.000 Yıl Önceki Yaşam” sergisi, Eski Yakın Doğu Müzesi’nden Barbara Helwing ve İstanbul Üniversitesi’nden Necmi Karul liderliğindeki bir ekip tarafından hazırlandı. Eski Yakın Doğu Müzesi, Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi ve İstanbul Üniversitesi’ndeki “Taş Tepeler” araştırma projesinin Alman Arkeoloji Enstitüsü’nün katılımıyla gerçekleştirdiği iş birliği ile hazırlanan sergi kapsamında Şanlıurfa Müzesi’ndeki arkeolojik eserlerin çoğu ilk kez yurt dışında sergilenmekte.
PROF. KARUL: GEÇMİŞE BAKIŞIMIZI YENİDEN ŞEKİLLENDİREN BİR PROJE
Taş Tepeler Araştırma Grubu Koordinatörü Prof. Dr. Necmi Karul, Berlin’deki serginin iki tane unsuru olduğunu belirterek, şunları söyledi:
“Alman arkeologlarıyla 100 yılı aşkın süredir Türkiye’de gerçekleştirdiğimiz arkeolojik çalışmalardaki ilişkilerimiz var. Dolayısıyla böyle bir serginin Berlin’de gerçekleşmesinin ana ayaklarından bir tanesi bu. 2021 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Taş Tepeler isimli bir proje hayata geçirdi. Bu bize Göbeklitepe’nin yalnız olmadığını, konunun Göbeklitepe ile bildiklerimizle sınırlı olmadığını gösterdi.”
Karul, Şanlıurfa’da 10 ayrı noktada arkeolojik kazılar yaptıklarına değinerek, “Bu çalışmayı da çok uluslu ekipler tarafından gerçekleştiriyoruz. Şu anda Çin’den Almanya’ya 36 farklı akademik kurumun işbirliğinde gerçekleşiyor bu çalışma. Geçmişe bakma biçimimizi yeniden şekillendiren, yerleşik hayatın başlangıcına, besin üretimine dair bilgilerimizi tazeleyen bir proje oldu.” diye konuştu.
İlk kez Taştepe’den 100’e yakın orijinal eserin Berlin’de sergilendiğini ifade eden Karul, “Bunlara yine Türkiye’den gelen aynı zamanda daha önce replikaları yapılmış Almanya’da bulunan eserler de eşlik ediyor. Sekiz ayrı tema kapsamında bu eserleri burada kamuoyuyla buluşturmaya çalışıyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.
Museumsinsel James Simon Galerisi, Bodestraße 10178 Berlin
Pazartesi hariç. her gün sabah 10.00 – 18.00 arası
Bilet 14 Euro (indirimli 7 Euro)
