Almanya’da sosyal devletin kapsamlı kesintilere açılabileceğine dair tartışmalar, sızdırılan bir çalışma belgesiyle yeniden alevlendi. Perşembe günü kamuoyuna yansıyan ve federal hükümet, eyaletler ile belediye çatı örgütlerinin hazırladığı 108 sayfalık „ön çalışma belgesi”, sosyal harcamalarda büyük ölçekli kısıntı planlarını gözler önüne serdi.
Belgelerde, çocuk ve gençlik hizmetleri ile engellilere yönelik destek alanlarında milyarlarca euroluk tasarruf sağlanmasına yönelik onlarca öneri yer alıyor. Öneriler, bireysel hakların sınırlandırılmasından bazı sosyal yardımların tamamen kaldırılmasına kadar uzanıyor.
“Kaynakların daha verimli kullanımı” başlığı taşıyan ve 25 Mart 2026 tarihli belge, aynı gün gerçekleştirilen kapalı bir federal-eyalet çalışma grubu toplantısının temelini oluşturdu. Belgede yer alan öneriler; Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı ile Eğitim ve Aile Bakanlığı’nın yanı sıra Alman Şehirler Birliği, İlçeler Birliği ve Belediyeler Birliği ile bazı eyaletlerin katkılarıyla hazırlandı.
Öneriler arasında, okullarda bireysel destek hakkının kaldırılması, engelli bireylerin tercih ve seçim haklarının kısıtlanması, gençlere yönelik bakım sonrası desteklerin sona erdirilmesi ve tek ebeveynlere verilen nafaka avansının azaltılması gibi düzenlemeler bulunuyor.
Toplamda 70 önlemi içeren paketin mali büyüklüğü 8,6 milyar euro olarak hesaplanıyor. Ancak önerilerin yaklaşık üçte ikisi için herhangi bir maliyet tahmini bulunmuyor.
Hukuki açıdan da tartışmalı olan planlar arasında, engelli öğrenciler için okul desteğinin kaldırılması yer alıyor. Bu önerinin, Almanya’nın taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi ile çeliştiği ifade ediliyor. Ayrıca 16 yaş üstü refakatsiz mülteci çocukların yetişkinler için ayrılmış düşük standartlı barınma merkezlerine yerleştirilmesi planı da BM Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne aykırı bulunuyor.
Sosyal kuruluşlar, söz konusu planların “tehlikeli bir insan anlayışını” yansıttığını belirterek, toplumda dayanışma ilkesinin zayıflatılabileceği uyarısında bulunuyor.
Paritätischer Gesamtverband’ın Genel Müdürü Joachim Rock, söz konusu planlara sert tepki göstererek “dehşete düştüğünü” ifade etti. Rock, tartışılan düzenlemelerin “sosyal katılım için hayati öneme sahip ve onlarca yılda kazanılmış haklara yönelik bir saldırı” olduğunu söyledi.
Rock, planların hayata geçmesi halinde “günlük yaşam desteklerinde ciddi bir budamanın” söz konusu olacağını ve bunun etkilenen kişiler ile aileleri üzerinde ağır sonuçlar doğuracağını belirtti. Tartışmaların kapalı kapılar ardında yürütülmesini de “skandal” olarak nitelendirdi.
Rock, belgede önerilerin sunuluş biçimini “soğukkanlı” ve “herhangi bir toplumsal etki değerlendirmesinden yoksun” olarak eleştirdi. Ona göre belgede sosyal yardımlar yalnızca “bütçe kalemleri” olarak ele alınıyor ve bu yardımlara ihtiyaç duyan insanlar göz ardı ediliyor.
Alman Sol Parti’nin Federal Meclis Grup Başkanı Heidi Reichinnek de planlara sert tepki gösterdi. Reichinnek, “Bu liste bir utançtır, hükümetin bundan dolayı derin bir şekilde utanması gerekir” dedi. Kreşlerdeki kalite, kapsayıcılık ve gençlik yardımları gibi alanlarda “benzeri görülmemiş bir sertlikle kesintiye gidildiğini” ifade etti.
Özellikle tek ebeveynlere yönelik nafaka avansının azaltılması planını “son derece sorunlu” olarak nitelendiren Reichinnek, Almanya’da ailelerin zaten yeterince desteklenmediğini, çalışanların aşırı yük altında olduğunu ve sistemin çöküşün eşiğinde bulunduğunu söyledi.
Paritätischer Verband’a göre öneriler ortak bir yaklaşımı yansıtıyor: “Maliyetli bireysel yardımların, ihtiyaçları karşılayıp karşılamadığına bakılmaksızın daha ucuz kolektif çözümlerle değiştirilmesi.” Kuruluş ayrıca, uzun vadeli toplumsal maliyetlerin tamamen göz ardı edildiğini belirtti.
Yaz aylarına kadar sonuç isteniyor
Çalışma grubunda şu anda tüm başlıkların masada olduğu belirtiliyor. Gruba Bavyera, Brandenburg, Aşağı Saksonya, Kuzey Ren-Vestfalya, Rheinland-Pfalz ve Saksonya eyaletlerinin temsilcileri katılıyor. Ayrıca belediye birlikleri ile İçişleri, Maliye, Çalışma ve Aile bakanlıkları da süreçte yer alıyor. Grubun Başbakanlıkta birkaç kez toplandığı, son toplantının da bu hafta çarşamba günü yapıldığı bildirildi. Başbakan Friedrich Merz’in yaz aylarına kadar sonuç görmek istediği ifade ediliyor.
Bazı çevreler önerileri fikir toplama ve ilk siyasi değerlendirme aşaması olarak görüyor. Ancak bir çok sosyal kurum süreci kamuoyu dışında oldubittiye getirilmek istenen bir hazırlık olarak değerlendiriyor.
Aile Bakanlığı’nda ayrı reform hazırlığı var
CDU/CSU ile SPD, koalisyon sözleşmesinde ‘kapsayıcı çocuk ve gençlik yardımı’ hedefi üzerinde anlaşmıştı. Amaç, farklı kurumlar arasındaki karmaşayı azaltmak ve ihtiyaç sahiplerinin hizmete daha kolay ulaşmasını sağlamak. Karin Prien’in bakanlığında hazırlanan gençlik yardımı reform taslağında da çocuk ve gençlik yardım sisteminin büyük sorunlarla karşı karşıya olduğu belirtiliyor. Taslakta, bu sorunların çocukların ve gençlerin güvenli ve sağlıklı büyümesini garanti etme görevini temelden sorgulatabilecek noktaya geldiği ifade ediliyor.
Reformun temel amacının engelli çocuklar ve gençler için hizmetlerin tek elden sunulması olarak sunuluyor. Gerçekte ise bu yapılırken bir çok alanda kısıtlamalara gitmek. Buna göre 2028 yılında 200 milyon, 2034’ten itibaren ise yılda 1 milyar avronun üzerinde tasarruf potansiyeli öngörülüyor.
