Aşırı sağcı, ırkçı AfD’nin Saksonya-Anhalt eyaletinde hükümet kurması durumunda, Alman Anayasası’nda yer alan ve “Bundeszwang” (Kayyum) olarak adlandırılan müdahale mekanizmasının kullanılması tartışması başladı. CDU’nın açtığı tartışmaya SPD, Yeşiller ve Sol Parti de destek verdi.
Yeşiller Partisi Meclis Grup Başkanlığı yöneticisi Irene Mihalic, RedaktionsNetzwerk Deutschland’a (RND) yaptığı açıklamada, partilerin “militan demokrasiyi koruyan Anayasa’nın sunduğu tüm araçları kullanmakla yükümlü olduğunu” söyledi. Mihalic, CDU/CSU Meclis Grup Başkanı Thorsten Frei’nin önerdiği mekanizmanın da bu araçlar arasında yer aldığını belirtti.
Anayasa’nın 37. maddesi ne öngörüyor?
Söz konusu “Bundeszwang” mekanizması, Almanya Anayasası’nın 37. maddesinde düzenleniyor. Bu hüküm, anayasal düzene aykırı hareket eden bir eyalet hükümetine karşı federal yönetimin müdahale etmesine olanak tanıyor. Federal hükümetin kullanabileceği araçlar arasında bazı kurum ve bakanlıkların zorunlu federal denetim altına alınması, eyalete yapılan federal mali yardımların kesilmesi ve Federal Polis’in görevlendirilmesi bulunuyor. Anayasa’da federal hükümetin, bir eyaleti “yükümlülüklerini yerine getirmeye zorlamak” amacıyla “gerekli önlemleri” alabileceği belirtiliyor.
Yeşiller: AfD’nin anayasa karşıtı olduğu yeniden ortaya çıktı
Irene Mihalic, tutumunu Saksonya-Anhalt’taki AfD’nin başbakan adayı Ulrich Siegmund’un son dönemde yaptığı açıklamalara dayandırdı. Mihalic, Siegmund’un, AfD’nin “etnik milliyetçi dünya görüşüne” uymayan vatandaşlara karşı savaş silahlarının kullanılabileceğini açıklamasının, AfD’nin anayasa karşıtı bir parti olduğunu bir kez daha ortaya koyduğunu söyledi.
Yeşiller siyasetçisi ayrıca AfD’nin yasaklanması için Federal Anayasa Mahkemesi nezdinde inceleme başlatılmasının da acilen gerekli olduğunu savundu.
Sol Parti: Tepki çok geç kaldı
SPD’nin Federal Meclis Grubu yöneticisi Dirk Wiese de benzer bir tutum ortaya koydu. Wiese, AfD ile BSW’nin “ilk kez bir aşırı sağcıyı eyalet başbakanlığına taşımaları” durumunda, Anayasa’nın federal hükümete gerektiğinde bir eyaletin anayasaya uygun hareket etmesini talimat yoluyla sağlama imkânı verdiğini bilmenin önemli olduğunu söyledi.
Sol Parti de Bundeszwang mekanizmasının kullanılmasına sıcak bakıyor. Ancak parti, bu mekanizmanın yanı sıra kurulması gündemde olan federal-eyalet çalışma grubunun da yeterli olmayacağı görüşünde.
Sol Parti milletvekili Clara Bünger, RND’ye yaptığı açıklamada, şu anda tartışılan önlemlerin “çok daha önce kararlaştırılmış ve hazırlanmış olması gerektiğini” söyledi. Bünger de AfD’nin yasaklanması ihtimalinin incelenmesini talep etti.
Thorsten Frei: “Son çare olarak kullanılabilir”
CDU/CSU Meclis Grup Başkanı Thorsten Frei, “Bundeszwang” mekanizmasını daha önce bir “son çare” olarak gündeme getirmişti. Frei, “Durum bunu gerektirirse, elbette Anayasa’yı uygulayacağız ve bunun için tüm araçları kullanacağız” demişti.
Bundeszwang’ın uygulanabilmesi için Federal Konsey’in (Bundesrat) onayı gerekiyor. Federal Almanya Cumhuriyeti tarihinde bu mekanizma bugüne kadar hiç kullanılmadı. (YH)
