YÜCEL ÖZDEMİR
Avrupa’nın en büyük savunma sanayii projelerinden biri olan ve Almanya ile Fransa’nın öncülüğünde yürütülen Geleceğin Savaş Hava Sistemi (FCAS) projesinde kriz derinleşiyor. Alman basınında yer alan haberlere göre, projenin kurtarılması için yürütülen arabuluculuk görüşmeleri de sonuçsuz kaldı.
Handelsblatt gazetesinin sürece yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, görevlendirilen arabulucular bir uzlaşı sağlayamadı. Sürecin tıkanıklığını yansıtan iki farklı sonuç raporunun hazırlandığı iddia ediliyor. Projenin sahipleri Fransız Dassault, Alman Airbus tekelleri ile Alman ve Fransız hükümetlerinden henüz konuyla ilgili resmi bir açıklama gelmedi.
Krizin gölgesinde kritik zirve Kıbrıs’ta
Cumartesi günü sona eren nihai müzakere süresinin ardından gözler siyasi liderlere çevrildi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in, hafta sonu kendisine sunulacak raporu inceleyerek salı gününe kadar bir karar vermesi bekleniyor. Merz, bu kararın ardından perşembe ve cuma günleri Güney Kıbrıs’ta düzenlenecek AB gayriresmi liderler zirvesinde Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bir araya gelecek. Kulislerde, Macron’un bu zirvede projeyi kurtarmak için son bir hamle yapabileceği ileri sürülüyor. İki lider, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik gündemiyle geçtiğimiz cuma günü Paris’te bir görüşme gerçekleştirmişti.
Alman-Fransız rekabeti sonunu getirdi
Ortak projenin hayata geçirilmemesi sürpriz olarak karşılanmıyor. Dassault ve Airbus Defence yöneticileri aylardır doğrudan iletişim kurmazken, Dassault CEO’su Éric Trappier’in projedeki liderlik ısrarı gerilimi tırmandırmıştı. 2019 yılında büyük hedeflerle başlatılan ancak bir türlü beklenen ivmeyi kazanamayan proje için, eski KMW CEO’su Frank Haun ve Fransız savunma ajansı eski şefi Laurent Collet-Billon “son çare” olarak arabuluculuk yapmıştı. Alman tarafının, farklı gereksinimler nedeniyle iki ayrı jet üretilmesi, ancak dronlar ve iletişim ağının ortak geliştirilmesi önerisi de krizi aşmaya yetmedi.
FCAS’ın başarısızlıkla sonuçlanması, Avrupa’nın ABD’den bağımsız bir hava savunma kapasitesi oluşturma hedefi için ağır bir darbe niteliğinde. Eurofighter ve Rafale uçaklarının yerini alması planlanan sistem; gelişmiş savaş uçakları, insansız refakatçi dronlar ve tüm bu sistemi birbirine bağlayan “Muharebe Bulutu” (Combat Cloud) teknolojisini içeriyordu. 100 milyar Euro’luk bütçe öngörülen projede, Almanya ve Fransa’nın yanı sıra İspanya da yer alıyor.
Gözlemciler, Alman-Fransız ortak savaş uçağı üretme projenin tamamen çökmesi durumunda Almanya’nın Airbus aracılığıyla yeni ortaklıklara yönelebileceğini belirtiyor. En güçlü senaryo ise İngiltere-İtalya-Japonya ortaklığındaki GCAP projesine dahil olma ya da İsveçli Saab ile iş birliğine gitmek Almanya için masadaki seçenekler arasında yer alıyor.
2017’de temeli atılan bu devasa askeri yatırım hamlesi Almanya Başbakanı Angela Merkel ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından “devrim” olarak nitelendirilmişti. Almanya, savaş uçağı üreten Airbus ile projeye dahil olurken, Fransa’da Rafale ve Mirage savaş uçaklarını üreten Dassault ile projeye katıldı. Dassault, tekel olarak en gelişkin altyapı ve teknolojiye sahip olduğunu belirterek kendi sözünün geçmesini isterken, Eurofighter’ın üretici Airbus’ın Alman kanadı ise sermaye bakımından daha büyük olduğu için kendisinin etkili olmasını istiyor. Pazarlıklar adından İspanya da projeye dahil olurken, asıl kavga ise hâlâ Dassault ile Airbus arasında sürüyor.
