Kadına yönelik şiddet marjinal bir sorun, özel bir mesele ya da talihsiz münferit olaylar silsilesi değildir. Kadına yönelik şiddet, ataerkil güç ilişkilerini yansıtan yapısal bir sorundur. Siyaset düzenli olarak üzüntüsünü dile getirse de, kararlı adımlar atmaktan hâlâ uzak.
Ceyda Tutan*
Rakamlar sarsıcı: Federal Kriminal Dairesi (BKA) verilerine göre 2024 yılında Almanya’da 265.942 kişi aile içi şiddete maruz kaldı; bunların yüzde 70,4’ü kadındı. 308 kadın ve kız çocuğu öldürüldü; bunlardan 132’si mevcut veya eski partnerleri tarafından katledildi. “LeSuBiA” adlı araştırma ise çarpıcı bir gerçeği daha ortaya koyuyor: Her beş kadından biri, son beş yıl içinde dijital şiddete maruz kaldı. Kayıtlara geçmeyen vaka sayısı ise bilinmiyor; şiddet olaylarının büyük çoğunluğu hiçbir şekilde polise bildirilmiyor.
PEKİ YA SİYASİ SORUMLULUK NEREDE
Almanya, İstanbul Sözleşmesi’ni onaylayarak kadınları şiddetten koruma taahhüdünde bulundu. Ancak uluslararası hukuktan doğan bu yükümlülük ile toplumsal gerçeklik arasında uçurum var. Kadın sığınma evleri pek çok yerde kapasitelerinin üzerinde çalışıyor, koruma alanları yetersiz ve danışma merkezleri finansman bulmakta zorlanıyor.
Yer veya maddi kaynak eksikliği nedeniyle şiddet mağduru kadınlar geri çevriliyor. Şiddet uygulayan bir partnerden kaçıp kendine güvenli bir hayat kurmaya çalışan kadınlar, kapalı kapılarla veya kısıtlı mali kaynaklarla engellenemez. Federal hükümetin, kadın sığınma evlerindeki gerçek kapasite açığını (tahminen 14.000 yer) henüz güvenilir bir şekilde hesaplayamamış olması, siyasi bir acziyet göstergesidir. “Şiddet Mağdurlarına Yardım Yasası” (Gewalthilfegesetz) ile koruma ve danışmanlık hizmetine yasal bir hak tanınması yönünde önemli bir adım atılmıştır.
1 Ocak 2027’den itibaren eyaletler, ihtiyaca uygun bir koruma ve danışmanlık ağı sağlamak ve bunu güvenilir bir şekilde finanse etmekle yükümlüdür; ancak ücretsiz koruma ve danışmanlık hizmetine dair bireysel yasal hak, 2032 yılına kadar yürürlüğe girmeyecektir. Aile içi şiddete karşı bir koruma aracı olan elektronik kelepçe uygulaması 1 Temmuz 2027’de devreye girecek olsa da, bu uygulama kadına yönelik şiddetin kök nedenlerini ortadan kaldırmamaktadır. Elektronik kelepçe bir çözüm olarak görülmemelidir; bunun yerine kararlı bir cezai kovuşturma, önleyici tedbirler ve şiddete maruz kalan kişilerin kapsamlı bir şekilde korunması sağlanmalıdır.
GÖÇMEN KADINLAR YARDIM AĞININ DIŞINDA KALMAMALI
Göç veya sığınma geçmişi olan kadınların durumu, genellikle aynı anda birden fazla dezavantaja maruz kaldıkları için özellikle zordur. Dil engelleri, yardım hizmetlerine ve hukuki bilgilere erişimi güçleştirmektedir. Ekonomik bağımsızlığın olmaması, sosyal izolasyon ve ayrımcılık, şiddet içeren ilişkilerden kurtulmayı zorlaştırmaktadır.
Bir diğer önemli engel ise oturum statüsüne olan bağımlılıktır; oturum izni evliliğine bağlı olan kadınlar, ayrılmaları durumunda oturum haklarını kaybetmekten korkabilirler. Ayrıca, güvence altına alınmış bir oturum statüsü olmayan kadınlar, kadın sığınma evlerine kabul edilme sürecinde mali ve hukuki zorluklarla karşılaşmaktadır. Sığınmacı kadınlar içinse buna ek olarak, belirli bir bölgede ikamet etme zorunluluğu (ikamet yükümlülüğü) ve toplu barınma merkezlerine bağımlılık gibi sorunlar söz konusudur. Korunma arayan kadınlar, şiddet ile sınır dışı edilme korkusu arasında bir seçim yapmak zorunda bırakılmamalıdır; koruma hakkı; ikamet edilen yere, gelire veya kökene bakılmaksızın güvence altına alınmalıdır.
Kadına yönelik şiddet; aile içi saldırılardan dijital tehditlere ve kadın cinayetlerine kadar artarak devam etmektedir. Bu nedenle, birçok kadın örgütü ve Göçmen Kadınlar Birliği (Bundesverband der Migrantinnen), herkesi 25 Kasım “Kadına Yönelik Şiddetle Uluslararası Mücadele Günü”nde ülke genelinde düzenlenecek eylem ve gösterilere katılmaya çağırmaktadır.
*Göçmen Kadınlar Birliği Başkanı
