Geçtiğimiz süreçte üretim kapasitesini iki milyon fazla düşüren Volkswagen (VW) tekeli bunun için 70 bin işyerini yok etti ve şimdi yeni bir saldırıya hazırlanıyor. Buna göre Almanya’da bir milyon üretim kapasitesi daha düşürülecek. Fabrikaların kapanması, üretimin Meksika ve Türkiye’ye kaydırılması dahil birçok “çözüm” üzerine durulurken Porsche-Piech hanedanı kâr marjını yüzde 8-10 arası bir düzeye çıkmasını istiyor. Tüm bunlar olurken IG Metall ise tekelin açıklamalarını, işçiler “tercüme” ediyor!
UMUT YAŞAR
Avrupa’nın en büyük, dünyanın ise ikinci büyük otomobil tekeli Volkswagen AG’nin (VW AG – kutuya bkz.) yeniden yapılanması devam ediyor. Uzun yıllar Japonya ve ABD menşeli rakipleriyle dünya otomobil pazarında içten yanmalı araçlarla daha fazla pay kapma üzerine kıyasıya rekabeti sürdüren VW tekeli, elektro araçlarının piyasada daha fazla rağbet görmesiyle özellikle Çin pazarındaki üstünlüğünü yitiriyor.
PORSCHE-PİECH HANEDANI DOYMUYOR!
2025 yılında dünya çapında satılan 80 milyondan fazla otomobil arasında elektrikli ve hibrid araçların payı ilk kez yüzde 25’i aştı. 20 milyonun biraz üstünde gerçekleşen elektrikli ve hibrid otomobil satışının bu yıl içinde de yükselmesi bekleniyor.
Volkswagen Avrupa’da içten yanmalı araçlarda olduğu gibi elektro araçlarda da ilk sırada geliyor. Fakat tekelin bu pozisyonu çok sağlam görünmüyor. Özellikle ABD menşeli Tesla ve Çin menşeli BYD şirketleri elektro araç piyasasına şimdilik hakim görünüyorlar.
İşte tam da burada VW tekelinin karşı karşıya olduğu rekabet sorunları başlıyor. “Sorunları” derken kimse VW tekelinin zarar ettiğini düşünmesin. Aksine VW tekelinde işler tıkırında: VW, 2025 yılının bilançosunu 6,9 milyar euro kâr ile kapattı. Tekelin Finans Direktörü Arno Antlitz, 2025 bilançosunu kamuoyuna sunarken, “2025 yılı jeopolitik gerilimler, gümrük vergileri ve yoğun rekabetin damgasını vurdu” derken durumun bir yanını ortaya koyuyordu: Ancak bilançoda “olağanüstü etkiler” ‘”(“Sondereffekte”) olarak anıla ve ABD gümrük vergileri hariç tutulduğunda, tekelin faaliyet kârı 17,7 milyar euro olacaktı, bu da yüzde 5,5’lik bir kâr marj anlamına geliyordu.
İşyeri İşçi Temsilciliğinin (BR) verdiği bilgiye göre Porsche’deki strateji değişikliği tek başına konsolide bilançoya yaklaşık 5 milyar euro yük getirdi, ABD gümrük vergileri ise yaklaşık 3 milyar euro olarak bilançoya yansıdı. Tekelin kasasında ayrıca birden 6 milyar euro daha çıktı! Bunun kaynağı konusunda hala kamuoyuna bir bilgi verilmedi. Tüm bunlara bakıldığında VW tekelinin üst perdeden yakındığı görülüyor.
Tekelin sahipleri, Porsche-Piech hanedanı ve Katar Devlet Fonu’nun beklentileri son derece net: Handelsblatt gazetesinin 27 Nisan 2026 tarihinde yayınlanan bir haberine göre tekelin sahiplerinin, VW Denetim Kurulu’nda, “satışların düşmesine rağmen yüzde on kâr marjı elde etmeyi hedefleyen yeni bir vizyon geliştirme planları” olduğunu bildirdiler. Otomobil milyarderleri, kâr marjını ve temettü ödemelerini güvence altına almak için uzun süredir yönetim üzerinde baskı yapıyorlar ve tasarruf tedbirlerinin artırılmasını alınmasını talep ediyorlar.
DAHA AZ SATIŞLA DAHA FAZLA KÂR…
Porsche-Piech hanedanın ve diğer hissedarların “yeni vizyonları” söylendiği gibi yeni değil. Az işçiyle daha fazla üretmek, işgünün uzatmak, işçilerin ücretlerini genel olarak düşürmeye çalışmak – bu sermayenin azami kâr etme hedefinde her zaman gündemlerinde. Sınıf mücadelesi literatüründe buna kısaca “aşırı sömürü” deniyor!
Porsche-Piech hanedanı, menajerlerine “daha az satışa rağmen daha yüksek kâr marjı” sağlama emri verdiklerine göre VW tekelindeki saldırıların ve hak gasplarının çok ciddi bir biçimde artacağını söylemek için kâhin olmak gerekmiyor.
Tekel bünyesinde “işyerlerini ve rekabet gücünü korumak” adına gündeme getirilen bütün “tasarruf paketleri” de sadece kâr marjının yükseltilmesi için yapılıyor: Öncesi bir yana 2020’den bu yana sürekli maliyetleri düşürmek üzere çok sayıda saldırı planı hayata geçirildi. 2023 sonunda kararlaştırılan ve 2026 yılına kadar her yıl 10 milyar euro tasarruf etme planı sona ermeden 2024 sonunda Almanya’da 35 bin işçinin çıkarılmasını, iki fabrikanın (Dresden ve Osnabrück) kapatılmasını*, Çin’de 20 bin işçinin çıkarılması ve iki fabrikanın (Sincan ve Nankin) kapatılmasını içeren plan yürürlüğe konuldu.
Almanya’da işten çıkarmalar ve fabrika kapatma süreçleri 2030’a kadar devam edecekken Çin’de söz konusu fabrikalar kapatıldı ve 20 bin işçi işten çıkarıldı bile. VW CEO’su Olive Blume bundan dolayı, “Çin’de bizim için çok olumlu bir deneyim olan şey ise, konuları hayata geçirme konusunda gösterilen yüksek disiplin ve istek. … “Diğer ülkelerin nasıl yaptığını incelemek; Çin’de de ülkenin nasıl geliştiği konusunda öğrenebileceğimiz pek çok şey var” (BamS, 22. Mart 2026**) diyerek daha saldırgan bir çizgi izleyeceklerini ortaya koydu.
FAZLA ÜRETİM KAPASİTESİ İMHA EDİLECEK
CEO Blume, Nisan sonunda yapılan Denetim Kurulu toplantısına, “Boston Consulting Group” (BCG) danışmanlığıyla hazırladıkları 180 sayfaya yakın raporu sundu. Buna göre tekelin bütün fabrikalarındaki üretim kapasitesi hala yüksek ve dört fabrikanın daha kapatılması gerekiyor. Hatırlanacağı gibi VW Grubu, 12 milyondan fazla olan üretim kapasitesini 2027’nin sonuna kadar 10 milyona düşürmek için 2024 sonunda Genel İşyeri İşçi Temsilciği (GBR) ve IG Metall ile anlaşmıştı. Buna bağlı olarak Almanya’da 35 bini VW fabrikalarından ve 15 bini Audi ve Porsche’den (erken emeklilik, sosyal plan kapsamında) toplam 50 bin işçinin çıkarılması ve iki fabrikanın kapatılması (Dresden ve Osnabrück) kararlaştırılmıştı. Bu plan Almanya’daki üretim kapasitesini bir milyon aşağı çekmişti. Çin’de kapatılan iki fabrika ve işten atılan 20 bin işçiyle Çin’deki genel üretim kapasitesi 1,5 milyon aşağı çekilmişti. Ayrıca Porsche hariç bütün tekelde ücretleri yüzde 20 aşağı çekme için yeni bir ücret sistemi oluşturulmak isteniyor – bunun için görüşmeler kapalı kapılar ardında devam ediyor.
Yeni plana göre VW modellerinin üretildiği Emden, Zwickau ve Hannover’deki fabrikalarının ve Audi modellerinin üretildiği Neckarsulm fabrikasının kapatılmaları gündemde. Bu fabrikalarda halen 43 bine yakın işçi çalışmakta. MM dergisinde yayınlanan bir haberde, VW yönetim kurulundan bir menajerin şu sözlerine yer veriliyor: “Almanya’da iki (VW) fabrikayı kapatabiliriz ve tek bir araba bile kaybetmeyiz. Aynı zamanda 1,5 ila 1,7 milyar euro tasarruf etmiş oluruz.” Menajerin kastettiği fabrikalar Emden ve Zwickau.
Elektrikli ID.Buzz ve VW Transporter (T7 nesli) modellerinin üretildiği Hannover’deki fabrika uzun süredir kapatılması gündemde. 2025 yılının başında piyasaya sürülen yeni VW Transporter (T7 nesli), Türkiye’de de üretiliyor. Üretim, Ford ile işbirliği içinde Kocaeli’deki Ford Otosan fabrikasında gerçekleştiriliyor – tarafların verdiği bilgiye göre Kocaeli’nde üretim kapasitesi rahatlıkla yükseltilebilir.
Neckarsulm’daki Audi fabrikasında şu anda A5 ve A6 gibi modeller üretiliyor; her ikisi de içten yanmalı motorlu modeller. Audi CEO’su Gernot Döllner, daha önce Almanya’da fazla üretim kapasitesini korumak yerine Kuzey Amerika’daki üretimin güçlendirilmesinin ve ABD’de bir Audi fabrikası kurulmasının tercihi olduğunu söylemişti. Neckarsulm’daki üretim ise bir bütün olarak Audi merkezinin bulunduğu Ingolstadt’a kaydırılabilir. Eğer tekelin bu planları hayata geçirilirse o zaman Almanya’da sadece Wolfsburg (VW) ve Ingolstadt’ta (Audi) daha geniş pazara hitap eden otomobiller üretilecek.
Tekele bağlı Porsche’nin Zuffenhausen ve Leipzig’deki fabrikalarıyla ilgili henüz net bir plan yok. “Spiegel Plus’ta” yayınlanan bir habere göre bu yılın başında Porsche’nin CEO’luğuna atanan Michael Leiters, şirketin Audi ile hangi modelleri nerede ortak üretebileceği üzerine planlar hazırlandığını açıkladı. Örneğin Porsche’nin “elektro-SUV Macan” modeliyle Audi’nin “Q6 e-tron” modelleri aynı platform üzerinde üretiliyorlar. Porsche bu modelini Leipzig’den alarak üretimin daha ucuz olduğu Ingolstadt’a verebilir. Veya Audi Q5’in platformu üzerinde üretilmesi planlanan Porsche M1 (geçici ismi) modeli üretim çok çok ucuz olduğu Meksika’ya kaydırılabilir.
CEO Blume, “SSP & CSP platform stratejisi” kapsamında (kutuya bkz.) şuan tekel bünyesindeki bütün markaların 150 dolayındaki model sayısını 100’e düşürmeyi ve önümüzdeki yıllarda 3. nesil platformla araç üretimini daha da esnekleştirmeyi hedefliyor. Böylece aynı fabrikada ve aynı bantta çok daha fazla araç üretilebilecek. Bu da Porsche-Piech hanedanının “daha az satışa rağmen daha yüksek kâr marjı” talebine uygun bir yönelim. VW şefleri Almanya’daki fabrikalarda daha yüksek kâr marjı getiren pahalı modellere yönelmek istiyorlar.
IG METALL, VW’Yİ TERCÜME EDİYOR!
VW tekelinin planları, yukarıda sözü edilen Denetim Kurulu toplantısından önce basına yansımıştı. Değişik basın organlarında 2024’te yürürlüğe konulan tasarruf programından sonra VW’nin yeni bir saldırı planı hazırladığını ve buna bağlı olarak dört fabrikanın kapatılmasının gündemde olduğunun haberlerini yapmışlardı. Söz konusu haberler 16 Şubat, 23 Nisan ve 6 Mayıs tarihlerinde Manager Magazin’inin (MM) internet sayfasında yayınlanmıştı. Diğer basın ise MM’i kaynak göstererek haberleri yaygınlaştırmışlardı.
IG Metall ise MM’de yayınlan her yazının ardından, aynı gün, yazıların ne anlama geldiğini açıklama (Bkz.: www.igm-bei-vw.de) ihtiyacı hissetti. IG Metall Wolfsburg’un, CEO Blume’nin ne demek istediğini adeta tercüme etmeye çabalaması gerçek anlamıyla trajikomik! Tekelin basına yansıyan planlarını, “genel saldırı” ya da “toplu işten çıkarma” olarak değerlendirilmesini “tamamen saçmalık” olduğu söyleniyor. Tekelin Denetim Kurulunda IG Metall Başkanı Christiane Benner, GBR Başkanı Daniela Cavallo ve diğerleri “işçiler adına” yer alıyorlar. Basında çıkan haberleri tercüme etmek yerine kurulda, işçileri temsil edenlere ne konuşulduğu sorulsa ve buna göre tutum alınması daha doğru olmaz mı!
IG Metall’den, CEO Blume’yi tercüme etmek yerine 11 Mayıs günü başlayan Sendika Temsilcileri (VL) seçimlerini vesile ederek planlanan saldırılara karşı nasıl mücadele edilebileceğini işçilere anlatması beklenirdi. Ama nafile! Yeni seçilen VL’ler ve seçilecek olan VKL’lerin yapacakları ilk iş bu duruma dur demek ve mücadeleyi tabandan örgütlemek olmalı.
* GBR/IG Metall ve VW arasında imzalanan sözleşmeye göre Dresden ve Osnabrück’teki fabrikalar kapatılmayacak. Tekelin yönetim kurulu bu fabrikalar için “alternatifler” arıyor. 2025 sonunda üretimin durduğu Dresden’deki fabrika resmi olarak Dresden Teknik üniversitesi ile ortak, “İnovasyon Kampüsüne” dönüştürülmesi için çalışmalar sürüyor. Basına sızan bilgilere göre ise fabrikanın Çin’li rakip BYD’ye satılması veya bu tekel için üretim yapması üzerine görüşmeler sürüyor. Osnabrück’teki fabrikanın ise İsrail devlet şirketi olan silah üreticisi “Rafael Advanced Defence Systems” satılması veya bu şirketle birlikte savaş araçları üretilmesi yönünde görüşmeler sürüyor.
Volkswagen Grubu (VW AG)
VW AG beş Avrupa ülkesinden on ana markayı bünyesinde barındırır ve bu markalar, hacimli araç segmentinden lüks segmentine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Ana markalar şunlardır: Volkswagen, Audi, Skoda, Seat, Cupra, Porsche, Lamborghini, Bentley, Ducati (motosikletler) ve Volkswagen Ticari Araçlar (VNF).
Volkswagen AG’nin bir iştiraki olan TRATON SE, daha önce tekelin bünyesindeki dört ağır vasıta şirketinin bileşimidir. TRATON SE dünyanın önde gelen ticari araç üreticilerinden biridir. Grubun bünyesindeki dört ana marka şunlardır: Scania, MAN, Navistar (International) ve Volkswagen Truck & Bus (“VW Caminhões e Ônibus”). Ürün yelpazesi, hafif ve ağır kamyonların yanı sıra otobüsleri de kapsamaktadır.
KUTU: VW platform (SSP & CSP) stratejisinin ana noktaları:
VW tekeli, diğer otomobil tekelleri gibi üretimi daha ucuza mal etmek için tekele ait değişik markaların modellerini aynı platformlar (şasi) üzerinde montaj ediyor. VX ayrıca diğer otomobil tekellerine de bu platformları satıyor – Örneğin Ford Köln’de üretilen “Explorer” ve “Capri” modelleri VW’nin “MEB” platformu üzerinde monte ediliyor.
SSP (Scalable Systems Platform): Bu “Platform 3.0”, 2020’li yılların ikinci yarısından itibaren grubun mevcut tüm modüler platformlarını (MQB, MLB, MEB) değiştirecek. Elektrikli tahrik ve dijitalleşmeyi bir araya getiren platform, küçük otomobillerden spor otomobillere kadar 30’dan fazla modelde grup genelinde kullanılacak.
Maliyet Azaltma ve Verimlilik: SSP, motor, aks ve bataryaların tek tip kullanımını mümkün kılarak araç ve üretim maliyetlerini %10 ila %20 oranında düşürmeyi hedefliyor.
Tek Tip Batarya: Stratejinin önemli bir parçası, farklı kimyasal bileşimlerle esnek bir şekilde donatılabilen tek tip bir batarya hücresinin (standart format) piyasaya sürülmesidir.
Yazılım entegrasyonu: Grup iştiraki CARIAD, “Over-the-Air” güncellemeleri gibi işlevleri mümkün kılmak için tek tip bir yazılım platformu (VW.OS) üzerinde çalışıyor.
Bölgesel platform (CSP): Çin pazarındaki yüksek dinamizm nedeniyle VW, yerel gereksinimlere daha hızlı yanıt verebilmek için burada bağımsız olarak “China Scalable Platform” (CSP) geliştiriyor.
Strateji 2030 / Boost 2030: Bu stratejiler, model karmaşıklığını azaltmayı, süreçleri yalınlaştırmayı ve elektrikli otomobil alanında teknoloji ve hacim liderliğini sağlamayı amaçlamaktadır.
